Kto opuszcza Europę i na stałe przenosi miejsce zamieszkania do innego kraju, zwykle najpierw zajmuje się sprawami czysto praktycznymi. Zezwolenie na pobyt, poszukiwanie mieszkania, być może także nowe konto bankowe – to punkty, które zazwyczaj trafiają na listę jako pierwsze. Kwestie podatkowe związane z wyjazdem schodzą u wielu osób na dalszy plan. Czasem dopiero wtedy, gdy nadejdzie termin złożenia pierwszego zeznania podatkowego po przeprowadzce.
Tymczasem relacja podatkowa z dotychczasowym krajem w Europie zazwyczaj nie kończy się automatycznie wraz z wymeldowaniem w urzędzie meldunkowym. Dla organów podatkowych wyjazd jest zdarzeniem, któremu przyglądają się dokładniej. W końcu chodzi o to, jak zmienia się sytuacja podatkowa danej osoby, gdy nie mieszka już w kraju.
Urzędy interesują się przede wszystkim kilkoma podstawowymi kwestiami: kiedy dokładnie nastąpił wyjazd? Czy nadal uzyskujesz dochody w dotychczasowym kraju? I czy istnieją aktywa albo udziały w spółkach, które wciąż mogą mieć znaczenie podatkowe?
Z tego powodu wiele państw europejskich wymaga dodatkowych informacji w ramach ostatniego zeznania podatkowego. Wyjazd jest tam w praktyce „oficjalnie” dokumentowany.
W Niemczech odbywa się to na przykład za pomocą załącznika WA-ESt, formularza pod tytułem „Dodatkowe informacje i wnioski w przypadkach z elementem zagranicznym”. Jest on częścią zeznania podatku dochodowego i stosuje się go zawsze wtedy, gdy występują okoliczności międzynarodowe – na przykład przeprowadzka za granicę.
Inne kraje europejskie stosują co prawda inne formularze lub procedury. Zasada podstawowa jest jednak podobna: kto wyprowadza się za granicę, musi wyjaśnić, jak zmieniła się jego sytuacja podatkowa.
Szczególnie wtedy, gdy ktoś przenosi się do kraju o niższych podatkach, ten krok staje się wyjątkowo istotny. Błędne lub niepełne dane mogą później skutkować pytaniami ze strony urzędów albo dopłatami podatku.
To, że organy podatkowe dziś poświęcają tematowi wyjazdów więcej uwagi niż dawniej, ma kilka przyczyn. Jedną z nich jest po prostu rosnąca mobilność w obrębie Europy.
Coraz więcej osób pracuje międzynarodowo, zakłada firmy za granicą albo spędza część życia w innym państwie. Zwłaszcza przedsiębiorcy i inwestorzy są dziś zdecydowanie bardziej mobilni niż jeszcze dwadzieścia lat temu.
Szczególnie często dotyczy to krajów o dużych gospodarkach. Do państw, z których stosunkowo wiele osób emigruje, należą m.in.:
Niemcy
Francja
Włochy
Hiszpania
Zjednoczone Królestwo
Dla tych krajów regularnie pojawia się to samo pytanie: co dzieje się podatkowo z osobami, które przenoszą miejsce zamieszkania za granicę?
Odpowiedź na to zwykle znajduje się w zeznaniu podatkowym za rok wyjazdu.
Niemcy w takich przypadkach stosują wspomniany już załącznik WA-ESt. Jest on częścią zeznania podatku dochodowego i wypełnia się go, gdy nastąpił wyjazd za granicę albo gdy znaczenie mają inne okoliczności międzynarodowe.
Za pośrednictwem tego formularza do urzędu skarbowego przekazuje się różne informacje. Należą do nich na przykład moment wyjazdu lub nowy adres za granicą.
Ponadto pytania dotyczą ewentualnych zagranicznych dochodów. Trzeba także wskazać udziały w spółkach kapitałowych.
Właśnie ten punkt jest dla urzędu szczególnie interesujący. Kto przy wyjeździe posiada większe udziały w przedsiębiorstwie, może w pewnych okolicznościach podlegać tzw. podatkowi od wyjścia (Wegzugsbesteuerung).
Formularz spełnia więc dwie funkcje: informuje organy o wyjeździe i jednocześnie pomaga im sprawdzić, czy mają zastosowanie określone przepisy podatkowe.
Kto opuszcza Francję, musi złożyć ostatnie zeznanie podatku dochodowego we francuskim organie podatkowym (Direction Générale des Finances Publiques). W tym zeznaniu należy podać m.in. następujące informacje:
dokładną datę wyjazdu
dochody uzyskane we Francji do momentu wyjazdu
dochody, które nadal pochodzą z Francji
Osoby posiadające większe udziały w przedsiębiorstwach mogą dodatkowo podlegać francuskiemu podatkowi Exit Tax.
Obywatele Włoch, którzy na stałe wyprowadzają się za granicę, muszą wpisać się do rejestru AIRE (Anagrafe degli Italiani Residenti all'Estero). Rejestracji dokonuje się przez gminę lub właściwy włoski konsulat.
Dodatkowo w włoskim zeznaniu podatkowym należy wskazać:
kiedy nastąpił wyjazd
jakie dochody uzyskano przed wyjazdem
czy nadal istnieją dochody z Włoch
Bez rejestracji w AIRE Włochy mogą nadal przyjmować rezydencję podatkową.
Kto opuszcza Hiszpanię, musi wskazać to w swoim zeznaniu podatkowym wobec hiszpańskiego organu podatkowego (Agencia Tributaria). Ustala się przy tym moment, w którym kończy się hiszpańska rezydencja podatkowa.
Po wyjeździe nadal mogą powstać obowiązki podatkowe w Hiszpanii, jeżeli na przykład:
posiadasz nieruchomości w Hiszpanii
uzyskujesz dochody z Hiszpanii
prowadzisz w kraju przedsiębiorstwo
Takie dochody podlegają wówczas podatkowi dla nierezydentów (IRNR).
Osoby opuszczające Zjednoczone Królestwo muszą zgłosić wyjazd w zeznaniu Self Assessment.
Przy spełnieniu określonych warunków rok podatkowy zostaje podzielony zgodnie z tzw. Split-Year Treatment. Wówczas organ podatkowy HMRC rozróżnia:
okres jako rezydent podatkowy
okres po wyjeździe
Na tej podstawie HMRC decyduje, które dochody pozostają nadal opodatkowane w Zjednoczonym Królestwie.
Kolejnym powodem, dla którego wyjazdy są dziś dokładniej weryfikowane, jest rosnąca międzynarodowa wymiana danych.
Banki i instytucje finansowe przekazują określone informacje finansowe organom podatkowym. Następnie dane te są wymieniane między państwami.
Programy takie jak OECD Common Reporting Standard (CRS) sprawiają, że międzynarodowe informacje finansowe są dziś znacznie łatwiejsze do prześledzenia niż kiedyś.
Nie oznacza to, że wyjazd jest problematyczny. Jednak organy podatkowe dysponują obecnie większą ilością informacji niż jeszcze kilka lat temu.
Przeprowadzka za granicę wiąże się z wieloma zmianami organizacyjnymi. Aspekt podatkowy bywa przy tym często niedoceniany.
W większości krajów europejskich wyjazd trzeba zgłosić organom podatkowym. Niemcy wykorzystują do tego na przykład załącznik WA-ESt, podczas gdy inne państwa stosują własne procedury lub formularze.
Szczegóły różnią się w zależności od kraju. Jednak zasada pozostaje taka sama: organy podatkowe chcą móc ustalić, kiedy kończy się obowiązek podatkowy i które dochody pozostają nadal istotne.
Kto planuje wyjazd za granicę, nie powinien więc myśleć tylko o wizach, mieszkaniu czy koncie bankowym. Również konsekwencje podatkowe zasługują na uwagę.
Staranna przygotowanie pomaga uniknąć późniejszych sporów z organami podatkowymi i uporządkować przejście za granicę od strony podatkowej.
