Tylko bardzo nieliczni ludzie lubią płacić podatki. Dlatego dla wielu oszczędzanie na podatkach w legalny sposób jest marzeniem. To marzenie może się spełnić w niektórych krajach stosujących opodatkowanie terytorialne. Oznacza to, że opodatkowaniu podlegają wyłącznie dochody uzyskiwane na terytorium danego państwa. Dochody z zagranicy są wolne od podatku. Ten system stanowi wyraźne przeciwieństwo Niemiec czy USA, gdzie do opodatkowania bierze się pod uwagę dochód światowy.
Taki system jest szczególnie interesujący dla przedsiębiorców pracujących niezależnie od miejsca oraz emerytów, którzy chcą w pełni legalnie zredukować obciążenia podatkowe tak bardzo, jak to możliwe. W tym kontekście warto wymienić trzy kraje, w których jest to możliwe: Paragwaj, Panama i Singapur. Choć wszystkie łączy opodatkowanie terytorialne, różnią się one znacząco konkretnymi regulacjami, stawkami podatkowymi i wymaganiami.
W kolejnych częściach dokładniej pokażemy te różnice i omówimy także potencjalne pułapki.
Jak już zasygnalizowano we wstępie, opodatkowanie terytorialne to system podatkowy, który obejmuje wyłącznie dochody wypracowane w granicach państwa. Oznacza to, że dochody zagraniczne są zwolnione z podatku. W przeciwieństwie do tego podatnicy w Niemczech lub w USA muszą opodatkować cały swój dochód globalny (dochód światowy), niezależnie od tego, gdzie został uzyskany. Jest to system opodatkowania światowego.
Zarówno w Panamie, jak i w Paragwaju zasada terytorialności może dotyczyć osób prywatnych oraz firm. W Singapurze stosuje się nieco zmodyfikowaną wersję. W tym kraju, oprócz dochodów uzyskanych bezpośrednio na miejscu, opodatkowaniu podlegają także dochody przetransferowane do Singapuru. Trochę przypomina to status non-dom.
Podstawową ideę opodatkowania terytorialnego łatwo wyjaśnić prostym pytaniem: gdzie faktycznie powstaje wartość? Cyfrowy przedsiębiorca, który fizycznie pracuje w Paragwaju, musi opodatkować swoje dochody. Nie ma przy tym znaczenia, że klienci znajdują się za granicą. To miejsce wykonywania pracy, a nie lokalizacja klienta, decyduje o obowiązku podatkowym.
Paragwaj ma najprostszy system: jednolita stawka ryczałtowa 10% od dochodu paragwajskiego. Stawka ta obowiązuje dla wszystkich poziomów dochodów, bez progresji. To zresztą jedyny z tych trzech krajów bez progresji.
System podatkowy Panamy jest progresywny i zaczyna się od 0%. Dochody do 11 000 USD są wolne od podatku. Między 11 001 a 50 000 USD stosuje się 15%, a wszystko powyżej tej kwoty opodatkowane jest stawką 25%. Dzięki temu systemowi wyższe dochody są obciążane mocniej.
W Singapurze również obowiązuje skala progresywna. Kwota wolna jest wyższa niż w Panamie i wynosi 20 000 USD. Najwyższa stawka podatkowa to 22%, a więc niższa niż w Panamie.
Wymienione przed chwilą stawki dotyczą wyłącznie dochodów z lokalnych źródeł. Gdyby na przykład otrzymywać wyłącznie wpływy z najmu w Niemczech i mieszkać w Paragwaju, podatek nie byłby należny.
Różnice między tymi trzema krajami są wyraźne także w opodatkowaniu firm. Najniższą stawkę ma Paragwaj: jednolite 10% od zysków przedsiębiorstwa pochodzących ze źródeł paragwajskich.
W Singapurze podatek CIT wynosi 17%. Dodatkowo kraj oferuje liczne ulgi i zwolnienia podatkowe dla określonych modeli biznesowych. Zyski zagraniczne, które nie są transferowane do Singapuru, są zazwyczaj wolne od podatku.
Panama ma najwyższe opodatkowanie firm na poziomie 25%. To jednak prawda dopiero na drugi rzut oka. Opodatkowaniu podlegają bowiem wyłącznie zyski netto ze źródeł panamskich. W efekcie spółka zarejestrowana w Panamie, która obsługuje wyłącznie transakcje międzynarodowe, teoretycznie nie musi płacić podatku.
Również przy CIT kluczowe pozostaje zdefiniowanie źródła dochodu. Firma musi być w stanie dokładnie wykazać, gdzie powstaje wartość dodana.
We wszystkich trzech krajach obowiązek podatkowy uruchamia fizyczna obecność. W Panamie ktoś uznawany jest za rezydenta podatkowego, jeśli spędza w kraju ponad 183 dni w roku podatkowym. Dni te nie muszą następować po sobie, mogą być rozłożone w ciągu roku.
Paragwaj i Singapur stosują podobne zasady. Progi mogą się różnić, ale w praktyce dobrze sprawdza się międzynarodowo przyjęta reguła 183 dni. Wyznacza ona granicę między rezydencją podatkową a samym pobytem.
Pułapka przy zmianie miejsca zamieszkania: obowiązek podatkowy w kraju pochodzenia nie kończy się automatycznie tylko dlatego, że spędzi się 183 dni w Panamie. Najbezpieczniej jest jednoznacznie zlikwidować miejsce zamieszkania i zrezygnować z istotnych interesów gospodarczych. Bez formalnej i faktycznej rezygnacji z rezydencji łatwo stać się podatnikiem w obu krajach. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy dodatkowo nie ma umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Niemcami a danym krajem o niskich podatkach.
Najważniejsze w opodatkowaniu terytorialnym jest rozróżnienie między dochodem krajowym i zagranicznym. Weźmy przykład programisty. Jeśli fizycznie pracuje w Paragwaju na laptopie, świadczy pracę na miejscu. Wtedy taki dochód uznaje się za paragwajski i podlega opodatkowaniu. Nie ma znaczenia, czy wszyscy klienci znajdują się w Europie lub w USA.
Inaczej wygląda to przy dochodach pasywnych, takich jak dywidendy, odsetki czy wpływy z najmu zagranicznych nieruchomości. Ponieważ pochodzą ze źródeł zagranicznych, w systemie opodatkowania terytorialnego są zwolnione z podatku.
W przypadku hybrydowych modeli biznesowych może zrobić się problematycznie i pojawić się szara strefa. Należy wtedy odpowiednio podzielić dochody, jeśli część pracy wykonywana jest na miejscu, a część zarządzana z zagranicy. Bez dobrej dokumentacji i doradztwa podatkowego łatwo o kosztowne nieporozumienia z organami skarbowymi.
W Singapurze zasada brzmi: dochody podlegają opodatkowaniu, jeśli zostały uzyskane w Singapurze albo zostały do niego przetransferowane. Dzięki zasadzie wpływu powstają interesujące możliwości planowania.
Zyski zagraniczne, które nie są przelewane do Singapuru, co do zasady pozostają wolne od podatku. Firma może więc pozostawić międzynarodowe zyski na rachunkach zagranicznych i w ten sposób uniknąć singapurskiego opodatkowania. Obowiązek podatkowy pojawia się dopiero przy transferze środków do kraju.
Zagraniczne dywidendy, dochody z usług oraz zyski zakładów mogą dzięki temu w określonych warunkach pozostać zwolnione z podatku. Ponadto Singapur ma wiele umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, które dają dodatkowe korzyści.
System ten umożliwia strategiczne planowanie podatkowe poprzez kontrolowane przepływy pieniędzy, co jednak wymaga precyzyjnej księgowości i profesjonalnego doradztwa.
Umów bezpłatną rozmowę wstępną
Do tej pory przyglądaliśmy się jedynie podatkowi dochodowemu. Nie można jednak zapominać, że wszystkie trzy kraje całkowicie rezygnują także z podatku majątkowego, podatku spadkowego i podatku od darowizn. Brak tych podatków związanych z majątkiem sprawia, że kraje te są szczególnie atrakcyjne dla zamożnych osób, które chcą przekazywać kapitał kolejnym pokoleniom.
Ponadto Panama nie pobiera podatku od zysków kapitałowych od zagranicznych papierów wartościowych. Dzięki temu możliwe są nieopodatkowane zyski i dywidendy z portfela akcji. Dotyczy to również odsetek z zagranicznych rachunków.
Paragwaj wyróżnia się prostotą oraz niskimi kosztami życia połączonymi z minimalnym opodatkowaniem. Ryczałt 10% uchodzi za jeden z najniższych na świecie.
Określone modele biznesowe, startupy oraz zagraniczni inwestorzy mogą w Singapurze korzystać ze specjalnych zwolnień podatkowych. Kraj przez lata ugruntował swoją pozycję jako centrum finansowe i oferuje nowoczesne rozwiązania dla międzynarodowego zarządzania majątkiem.
Największą korzyścią pozostaje jednak sama zasada opodatkowania terytorialnego: dochody zagraniczne nie podlegają opodatkowaniu. Obciążenia podatkowe można dodatkowo znacząco zmniejszyć, jeśli umiejętnie się dywersyfikuje i łączy różne strumienie dochodów z różnych krajów.
Do najczęstszych błędów należy założenie, że każdy dochód z zagranicy automatycznie pozostaje nieopodatkowany. Jak wspomniano wyżej, wiele osób nie docenia znaczenia miejsca wytworzenia wartości. Kto fizycznie pracuje w Paragwaju i świadczy usługi online, generuje dochód paragwajski. Lokalizacja klienta jest przy tym bez znaczenia.
Często zaniedbywany jest też obowiązek dokumentacyjny. Podatnicy powinni móc jednoznacznie wykazać, jakie dochody pochodzą z jakich źródeł. Bez szczegółowych zapisów dotyczących miejsca pracy, kontrahentów i przepływów płatności udowodnienie tego bywa trudne.
Ostatnią pułapką jest podatkowe „odłączenie się” w kraju ojczystym, które bywa przygotowane niewystarczająco. Obejmuje to na przykład faktyczną rezygnację z miejsca zamieszkania, co Niemcy chętnie dokładnie weryfikują. W przeciwnym razie ryzykuje się podwójne opodatkowanie, jeśli nadal utrzymuje się mieszkanie albo nie przenosi kluczowych interesów gospodarczych.
W Panamie istnieje popularna wiza Friendly Nations dla obywateli około 50 krajów, w tym Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Wcześniej wnioskodawcom wystarczało 5 000 USD, które należało zdeponować na panamskim koncie bankowym jako dowód wypłacalności. Dodatkowo trzeba było założyć lokalną firmę lub wykazać umowę o pracę. Obecnie jednak, zwłaszcza bariery finansowe, są wyższe. W prostszej ścieżce należy raczej liczyć się z kwotą około 200 000 USD.
Procedura trwa zwykle kilka miesięcy, a następnie poprzez etap 2-letniej rezydencji czasowej prowadzi do stałego zezwolenia na pobyt.
Również tutaj Paragwaj imponuje prostotą. Wymagania do uzyskania rezydencji są minimalne. Zwykle wystarcza konto bankowe z saldem około 5 000 USD oraz zaświadczenie o niekaralności.
Singapur stawia spośród tych trzech krajów najwyższe wymagania. Program Global Investor wymaga inwestycji w wysokości co najmniej 2,5 mln dolarów singapurskich (nieco poniżej 2 mln USD). Alternatywą jest opcja dla wysoko wykwalifikowanych specjalistów: mogą oni uzyskać prawo pobytu poprzez Employment Pass, jednak wymagane są minimalne poziomy wynagrodzenia.
Ponadto wszystkie trzy kraje nie wymagają minimalnego czasu pobytu po uzyskaniu rezydencji. Daje to elastyczność w międzynarodowym stylu życia (choć pośrednio ogranicza ją reguła 183 dni).
