Kto opuszcza Francję, dotychczas z reguły zakładał, że wraz z wyprowadzką kończy się także nieograniczony obowiązek podatkowy, o ile centrum interesów życiowych zostało jednoznacznie przeniesione za granicę. Ta podstawowa zasada pozostaje w mocy. Jednak wraz z ustawą budżetową na 2026 r. Francja wprowadziła nowe rozwiązanie podatkowe, które dotyczy szczególnie wysokich dochodów i po raz pierwszy wprost odwołuje się do francuskiego obywatelstwa.
Tym samym Francja w pewnym stopniu zbliża się do „uniwersalnej zasady opodatkowania”, znanej dotąd przede wszystkim z USA — jednak w sposób wyraźnie ograniczony i ukierunkowany na bardzo wysokie dochody.
Pytanie brzmi teraz: kogo to obejmie i co faktycznie obowiązuje po wyprowadzce?
W ramach Projet de loi de finances pour 2026 uchwalono uzupełnienie do art. 4 bis Code général des impôts. Przewiduje ono, że obywatele francuscy — pod pewnymi warunkami — mogą być nadal ujmowani w opodatkowaniu we Francji przez okres dziesięciu lat po wyprowadzce.
Regulacja ma zastosowanie tylko wtedy, gdy jednocześnie spełnionych jest kilka warunków:
francuskie obywatelstwo
co najmniej trzy lata rezydencji podatkowej we Francji w ciągu ostatnich dziesięciu lat przed wyprowadzką
wyprowadzka do państwa, w którym opodatkowanie jest o ponad 40% niższe niż poziom francuski
dochód powyżej pięciokrotności rocznego pułapu składek na ubezpieczenia społeczne (obecnie ponad 230 000 € rocznie)
Kluczowe jest to, że opodatkowanie dotyczy wyłącznie części dochodu przekraczającej ten próg. Nie jest to więc wprost powszechne opodatkowanie według obywatelstwa dla wszystkich Francuzów mieszkających za granicą.
Ponadto przewidziano zaliczenie podatku zapłaconego w państwie zamieszkania. Ma to zapobiegać klasycznemu podwójnemu opodatkowaniu i działać raczej jak podatek wyrównawczy do poziomu francuskiego.
Nie. Francja nie wprowadza pełnego systemu opodatkowania opartego na obywatelstwie (citizenship-based taxation).
Podczas gdy USA co do zasady opodatkowują wszystkich obywateli niezależnie od miejsca zamieszkania, model francuski jest:
uzależniony od wysokości dochodu
ograniczony czasowo do dziesięciu lat
ograniczony do państw o niskich podatkach
stosowany wyłącznie wobec osób o bardzo wysokich dochodach
To ukierunkowany środek walki z „exil fiscal”, czyli podatkowo motywowanymi wyprowadzkami bardzo zamożnych osób.
Nowa regulacja nie zastępuje istniejącego podatku exit tax.
Exit tax nadal ma zastosowanie w przypadku znacznych udziałów lub dużego majątku papierów wartościowych, gdy przy wyprowadzce fikcyjnie opodatkowuje się niezrealizowane zyski. Dotyczy on aktywów majątkowych.
Z kolei nowa regulacja w francuskiej ustawie budżetowej na 2026 r. dotyczy bieżących dochodów, czyli wynagrodzeń, dochodów kapitałowych lub innych dochodów z majątku powyżej wskazanego progu.
Oba systemy mogą teoretycznie działać równolegle, ale odnoszą się do różnych zdarzeń podatkowych.
Nowa regulacja odnosi się do państw, w których opodatkowanie jest o ponad 40% niższe niż poziom francuski.
Nie ma tu stałej listy krajów — stosuje się porównanie na podstawie efektywnego opodatkowania:
dochodu z pracy
dochodu z kapitału
dochodu z majątku
To, czy dany kraj się kwalifikuje, zależy więc od konkretnego profilu podatkowego. Zwykle w centrum uwagi są klasyczne jurysdykcje o niskich podatkach lub państwa bez podatku dochodowego.
W ramach UE zastosowanie w wielu przypadkach może być ograniczone przez umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Dla zdecydowanej większości obywateli francuskich mieszkających za granicą nowa regulacja w praktyce niczego nie zmienia. Opodatkowanie według obywatelstwa przyjęte w ustawie finansowej na 2026 r. jest wyraźnie powiązane z poziomem dochodu i wymaga spełnienia kilku łącznych przesłanek.
Kto pozostaje poniżej właściwego progu dochodowego, nie przenosi się do państwa o wyraźnie niższym opodatkowaniu albo nie spełnia warunków czasowych dotyczących wcześniejszej rezydencji, nie podlega temu nowemu przepisowi.
W takich przypadkach nadal działa klasyczny system ograniczonego obowiązku podatkowego. Oznacza to: opodatkowane są wyłącznie dochody związane z Francją, np. przychody z najmu nieruchomości położonych we Francji lub określone dochody kapitałowe ze źródeł francuskich.
Samo francuskie obywatelstwo, przy przeciętnych poziomach dochodu, nie powoduje dodatkowego obowiązku podatkowego.
Kierunek polityczny tej zmiany jest jednoznacznie nakierowany na bardzo wysokie dochody. Ma ona w szczególności obejmować sytuacje, w których znaczne dochody są przenoszone do państw o wyraźnie niższym obciążeniu podatkowym.
Dla typowych pracowników, emerytów czy przedsiębiorców o umiarkowanych dochodach dotychczasowy system pozostaje w zasadniczej mierze bez zmian.
Kierunek polityczny jest wyraźnie ukierunkowany na bardzo wysokie dochody.
Niezależnie od wprowadzonego opodatkowania według obywatelstwa wszystkie dotychczasowe instrumenty podatkowe pozostają w pełni w mocy. Dotyczy to w szczególności exit tax, który obejmuje znaczne udziały i ujmuje niezrealizowane wzrosty wartości w momencie wyprowadzki. Ta regulacja nadal dotyczy aktywów, a nie bieżących dochodów.
Tak samo niezmienione pozostaje opodatkowanie dochodów ze źródeł francuskich. Kto po wyprowadzce nadal wynajmuje nieruchomości we Francji albo posiada udziały w spółkach francuskich, nadal może podlegać opodatkowaniu we Francji.
To samo dotyczy podatku od majątku nieruchomości (IFI), o ile netto majątek nieruchomości położonych we Francji przekracza ustawowy próg.
Również w obszarze podatku od spadków i darowizn nadal istnieją powiązania z wcześniejszą rezydencją lub lokalizacją majątku we Francji.
Nowa regulacja nie zastępuje tych mechanizmów, a jedynie je uzupełnia. Dodaje do istniejącego systemu kolejny element, skrojony pod określone przypadki osób o bardzo wysokich dochodach.
Uzasadnienie odpowiedniej poprawki wyraźnie pokazuje, że środek ma przede wszystkim zwalczać podatkowo motywowane wyprowadzki.
Ustawodawca wskazuje cel ograniczenia ucieczki podatkowej, przeciwdziałania tzw. „dumpingowi fiskalnemu” oraz wzmocnienia suwerenności podatkowej Francji. Zgodnie z tą logiką szczególnie wysokie dochody nie powinny móc uniknąć francuskiego poziomu opodatkowania wyłącznie poprzez zmianę miejsca zamieszkania.
Jednocześnie w debacie politycznej podkreśla się, że regulacja ma pozostać zgodna z istniejącymi umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania i nie powinna prowadzić do pełnego podwójnego obciążenia.
Wprowadzenie tego ukierunkowanego opodatkowania według obywatelstwa wpisuje się tym samym w szerszą europejską dyskusję, w której coraz częściej rozważa się, czy i jak państwa mogą opodatkowywać bardzo wysokie dochody także po przeniesieniu rezydencji.
W praktyce oznacza to: podczas gdy dla większości Francuzów mieszkających za granicą niewiele się zmienia, dla bardzo zamożnych obywateli znacząco rośnie potrzeba planowania i weryfikacji podatkowej.
Dla bardzo zamożnych obywateli francuskich planujących przeniesienie rezydencji do państw o niskich podatkach planowanie podatkowe staje się wyraźnie bardziej złożone.
W szczególności należy sprawdzić:
wysokość przyszłych dochodów
państwo docelowe i jego efektywne obciążenie podatkowe
długość dotychczasowej rezydencji we Francji
możliwość zaliczenia podatków zagranicznych
wzajemne oddziaływania z exit tax
Przy bardzo wysokich dochodach sama wyprowadzka nie musi w przyszłości wystarczyć, aby całkowicie uwolnić się od francuskiego opodatkowania.
Francja nie wprowadza ryczałtowego opodatkowania wszystkich obywateli mieszkających za granicą.
Jednak wraz z francuską ustawą finansową na 2026 r. przyjęto ukierunkowane, zależne od dochodu opodatkowanie według obywatelstwa dla bardzo wysokich dochodów. Obowiązuje ono przez dziesięć lat po wyprowadzce i dotyczy wyłącznie przypadków znacznych dochodów oraz przeniesienia do państw o wyraźnie niższym opodatkowaniu.
Dla zwykłych emigrantów zmienia się niewiele. Dla osób o wysokich dochodach natomiast istotnie rośnie potrzeba analizy podatkowej.
Kto jako obywatel francuski planuje wyprowadzkę lub już mieszka za granicą i należy do wskazanych grup dochodowych, powinien uważnie przeanalizować swoją indywidualną sytuację.
Chętnie pomożemy w uporządkowanej weryfikacji punktu wyjścia i opracowaniu zgodnej z prawem strategii na okres po wyprowadzce.
