Sveitsisk lumpsum-skatt – ofte omtalt internasjonalt som lumpsum-skatt eller utgiftsbasert skattlegging – har gjennom åra trekt til seg mange velståande nyinnflyttarar. Grunntanken verkar enkel: i staden for å ta utgangspunkt i faktisk global inntekt, er skattegrunnlaget dei personlege levekostnadene. I praksis har ordninga likevel vorte betydeleg meir kompleks. Og for nokre nasjonalitetar er ho no langt frå den elegante løysinga ho ofte blir marknadsført som.
Særleg for tyskarar er eitt punkt viktig: lumpsum-skatt er ikkje avskaffa i heile Sveits, men sett frå ståstaden til skatteavtalar (DTT) verkar ho langt smalare enn før, særleg når ein vil krevje avtalefordelar. Den som blir skattlagd etter lumpsum i Sveits og vil byggje på fordelar i visse skatteavtalar, må oppfylle ekstra krav og vil – avhengig av situasjonen – møte avgrensingar. Nettopp difor er modellen for tyskarar ikkje lenger standardløysinga i mange tilfelle. Liknande avgrensingar gjeld òg for andre land som Austerrike, Belgia, Frankrike, Italia, Noreg, Canada og USA.
Gratis innleiande konsultasjon
Formelt er dette eit forenkla likningsregime for utanlandske statsborgarar som bur i Sveits, ikkje arbeider der, og etablerer sveitsisk skatteresidens for første gong – eller på nytt etter minst ti år utanfor. Den som blir sveitsisk statsborgar eller tek til med inntektsgivande arbeid i Sveits, mistar tilgangen til denne skattlegginga. Dei vanlege skattesatsane gjeld framleis – det er berre skattegrunnlaget som blir fastsett annleis.
Skatten blir rekna ut frå den årlege livsførselen til skattytaren og til forsørgde som vedkomande pliktar å underhalde, i Sveits og i utlandet. I tillegg finst det minstetersklar og ei «kontrollutrekning»: skatten kan ikkje vere lågare enn den vanleg utrekna skatten på visse inntekter frå Sveits og på inntekt som det blir kravd lemping for etter ein skatteavtale. Det er særleg i denne kontrollutrekninga mange grensekryssande tilfelle blir problematiske.
Lumpsum-skatt har vore politisk omstridd i Sveits i mange år. Zürich avskaffa ordninga etter ei folkerøysting med verknad frå 1. januar 2010. Andre kantonar – Basel-Stadt, Schaffhausen og Appenzell Ausserrhoden – følgde etter. I Basel-Landschaft, derimot, er utgiftsbasert skattlegging ikkje avskaffa heilt; ho er berre mogleg i innflyttingsåret fram til slutten av den gjeldande skatteperioden. Andre kantonar har halde på utgiftsbasert skattlegging, i somme tilfelle med strengare krav, særleg Luzern, St. Gallen og Thurgau. Sidan kantonal praksis varierer, bør kvar sak vurderast individuelt i den aktuelle kantonen.
Dette betyr: sjølv innanfor Sveits er situasjonen ikkje lik overalt. Den som jobbar med temaet, må sjå ikkje berre på føderal lov, men òg på den konkrete kantonen. Ei generell påstand som «I Sveits kan du berre bli skattlagd etter lumpsum» er i dag openbert altfor forenkla.
Det verkeleg sensitive punktet ligg likevel ikkje i Sveits i seg sjølv, men i grenseflata mot skatteavtalar (DTA). Ifølgje eit offisielt dokument frå det sveitsiske statssekretariatet for internasjonal finans blir personar med lumpsum-skatt i prinsippet rekna som busette i Sveits. Etter enkelte DTA-ar må likevel den sveitsiske inntektsskatten til ein person oppfylle minstekrav for at vedkomande i det heile skal kunne krevje avtalefordelar. Dokumentet nemner uttrykkeleg Belgia, Tyskland, Frankrike, Italia, Canada, Austerrike, Noreg og USA.
Det er kjernen i problemet. Modellen er altså ikkje «forboden» for tyskarar, men sett frå avtaleperspektiv har han vorte klart mindre attraktiv der tysk inntekt, tyske verdiar eller tyske kjeldeskattar er involverte. Det same gjeld i realiteten for personar frå Austerrike, Belgia, Italia, Frankrike, Noreg, Canada og USA. I alle desse tilfella er klassisk sveitsisk lumpsum-status ofte ikkje nok til automatisk å sikre alle DTA-fordelar.
I tyske saker er temaet så framståande fordi mange tyskspråklege utflyttarar ikkje flyttar til Sveits med eit heilt «reint kutt». Formue, utdelingar, eigardelar, pensjonar, eigedom eller andre tyske inntektskjelder blir ofte verande. Så snart ein vil bruke lemping etter DTA-en mellom Tyskland og Sveits for desse, blir det kinkig. I slike tilfelle krev Sveits i praksis at visse utanlandske inntekter blir tekne med i den sveitsiske kontrollutrekninga.
Difor seier mange rådgjevarar no, i kortform: «For tyskarar er klassisk lumpsum-skatt ikkje lenger ein reell modell.» Juridisk er det for kategorisk – men praktisk treff det ofte. Flyttar ein tyskar til Sveits og lever der med lumpsum-skatt, får ein ikkje automatisk den tidlegare kombinasjonen av sveitsisk spesialskattlegging og full bruk av DTA.
For å skildre temaet korrekt bør ein ikkje berre snakke om Tyskland. Per no er desse landa særleg relevante:
Tyskland – sterkt avgrensa så snart tysk inntekt og DTA-fordelar er ein del av biletet.
Austerrike – òg blant statane med innstramma DTA-krav.
Belgia – uttrykkeleg eitt av landa med særskilde krav.
Frankrike – her òg gir ikkje lumpsum-skatt aleine automatisk full DTA-tryggleik.
Italia – same problem; avtalefordelar krev meir omfattande skatteinntektsinkludering i Sveits.
Noreg, Canada, USA – òg offisielt nemnde som del av denne gruppa.
Den viktige nyansen er altså: for desse landa er ikkje lumpsum-skatt nødvendigvis «borte», men ho er ikkje lenger fritt og uanstrengt brukbar når ein tek avtaleforholda med i vurderinga.
Likevel er ikkje sveitsisk lumpsum-skatt død. Ho kan framleis vere attraktiv for velståande utanlandske personar som:
flyttar til Sveits for første gong eller etter eit langt fråvær,
ikkje arbeider der,
ikkje treng å integrere kompliserte kjeldeinntekter frå problematiske DTA-statar,
og først og fremst ser etter eit stabilt og føreseieleg skatteklima i ein bestemt kanton.
Særleg for personar utan sterke band til landa som er nemnde, kan modellen framleis fungere. Men det er noko heilt anna enn den gamle marknadsføringsforteljinga om at «Sveits» i brei forstand står ope for internasjonale HNWI-ar og løyser alle problem. Det stemmer ikkje lenger i dag.
Folk gløymer ofte at lumpsum-skatt blir praktisert ulikt frå kanton til kanton. I tillegg ønskjer ikkje alle sveitsiske kantonar å fronta denne modellen politisk i same grad. At fleire kantonar har avskaffa ordninga heilt, viser at Sveits på ingen måte er einsarta internt. Så den som berre baserer seg på ein generell artikkel om Sveits, kan raskt få feil inntrykk.
Sveitsisk lumpsum-skatt finst framleis, men i dag er ho eit mykje smalare og meir teknisk regime enn før. For tyskarar er ho ikkje borte heilt, men i mange praktisk relevante tilfelle er ho ikkje lenger den føretrekte løysinga ho ein gong var, fordi avtaleforholda avgrensar fordelane betydeleg. Det same gjeld òg for personar med tilknyting til Belgia, Frankrike, Italia, Austerrike, Noreg, Canada og USA.
Den som ser nærare på temaet, bør difor ikkje spørje: «Finst lumpsum-skatt framleis i Sveits?» Det betre spørsmålet er: «Gjeve opphavslandet mitt og inntektskjeldene mine, kan eg framleis bruke ho fornuftig i det heile?»
Det er nett her marknadsføring og reell skatteplanlegging skil lag.
