Europa is al lange tijd sterk in het oprichten van startups, maar de uitdaging lag in het ondersteunen ervan in de latere fases, wanneer bedrijven aanzienlijk kapitaal nodig hebben om wereldwijd uit te breiden. Met de lancering van het €5 miljard Scaleup Europe Fund probeert de Europese Commissie dit gat nu rechtstreeks aan te pakken.
Dit initiatief is niet zomaar een nieuw financieringsprogramma. Het is een strategische zet om een van Europa’s grootste structurele zwaktes aan te pakken: het gebrek aan laatfasekapitaal voor snelgroeiende bedrijven.
In het afgelopen decennium heeft Europa een groeiend aantal innovatieve startups voortgebracht, vooral in deeptechsectoren zoals AI, biotech en schone energie. Toch stuiten veel van deze bedrijven op een cruciaal probleem zodra ze de scale-upfase bereiken.
In die fase hebben ze vaak financieringsrondes van €50 miljoen of meer nodig. In Europa is kapitaal op dat niveau nog steeds beperkt. Daardoor verhuizen veel succesvolle bedrijven naar de Verenigde Staten of andere markten waar grote rondes makkelijker zijn veilig te stellen.
Volgens cijfers van de Europese Commissie is bijna een derde van de Europese unicorns in de afgelopen 15 jaar naar het buitenland verhuisd.
Dit is niet alleen een kapitaalprobleem. Het betekent ook verlies van talent, intellectueel eigendom en economische waarde op de lange termijn voor Europa.
Het nieuwe fonds is ontworpen om dit gat direct te dichten.
Totale doelomvang: €5 miljard
EU-bijdrage: €1 miljard
Resterend kapitaal: private investeerders
Eerste closing verwacht: €2,5 tot €3 miljard
Eerste investeringen: verwacht tegen de zomer van 2026
De Europese Investeringsbank en meerdere private investeerders zijn al betrokken. Opvallend is dat Novo Holdings €500 miljoen heeft toegezegd over een periode van 10 jaar.
Er is ook een ambitie op langere termijn om het fonds uit te breiden naar €20 miljard als de eerste fase succesvol blijkt.
Belangrijk: dit is niet opgezet als subsidie. Het fonds is bedoeld om op commerciële basis te opereren, met een private beheerder die verantwoordelijk is voor investeringsbeslissingen en portfoliobeheer.
Om het belang van dit fonds te begrijpen, is het nodig naar de bredere cijfers te kijken.
In 2024 bedroegen de laatfase-investeringen in durfkapitaal in de Europese Unie ongeveer $21 miljard. In de Verenigde Staten liep dat op tot circa $133 miljard.
Dit verschil weerspiegelt meer dan alleen de beschikbaarheid van financiering. Het wijst op structurele verschillen:
De VS hebben diepere kapitaalpools
Institutionele beleggers spelen een veel grotere rol
Er is meer tolerantie voor langetermijnrisico
In Europa wijzen pensioenfondsen en verzekeraars nog steeds maar een klein deel van hun portefeuilles toe aan durfkapitaal. Regelgevende beperkingen, conservatieve beleggingsstrategieën en gefragmenteerde markten dragen hier allemaal aan bij.
Het Scaleup Europe Fund heeft twee hoofddoelen.
Ten eerste wil het snelgroeiende bedrijven in Europa houden door het kapitaal te bieden dat zij nodig hebben om lokaal op te schalen.
Ten tweede, en belangrijker, wil het het investerings-ecosysteem hervormen. De Commissie hoopt dat publieke deelname meer privaat kapitaal zal aantrekken, vooral van institutionele beleggers die historisch ondervertegenwoordigd zijn in de Europese durfkapitaalmarkten.
Simpel gezegd: het doel is niet alleen om in bedrijven te investeren, maar om te veranderen hoe kapitaal in Europa stroomt.
Hoewel het initiatief door marktpartijen positief is ontvangen, is er ook duidelijke scepsis.
Een van de grootste zorgen is de uitvoeringssnelheid. Europa wordt vaak gezien als traag als het gaat om het inzetten van kapitaal en het nemen van investeringsbeslissingen. Voor snelgroeiende bedrijven is timing cruciaal.
Tegelijkertijd blijven institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars relatief voorzichtig en alloceren zij slechts een klein deel van hun kapitaal aan durfkapitaalinvesteringen.
Daarnaast is er binnen Europa zelf sprake van structurele complexiteit. Verschillende belastingstelsels, juridische kaders en regelgevende vereisten tussen lidstaten maken grensoverschrijdend opschalen lastiger dan in meer geïntegreerde markten.
Bovendien heeft Europa nog steeds minder grote exitmogelijkheden, waaronder beursgangen en grote overnames. Dit beïnvloedt het gedrag van investeerders direct, omdat de mogelijkheid om rendement te realiseren een sleutelrol speelt bij de kapitaalallocatie in latere fases.
Samen blijven deze factoren bepalen hoe durfkapitaal binnen Europa stroomt en verklaren ze waarom de financieringskloof blijft bestaan, ondanks de groeiende interesse in de sector.
Los van de financiële omvang geeft het Scaleup Europe Fund een krachtig politiek en economisch signaal af.
Het weerspiegelt de groeiende erkenning dat Europa concurrerender moet worden in sleutelsectoren zoals kunstmatige intelligentie, defensietechnologie en geavanceerde maakindustrie. Het sluit ook aan bij bredere EU-beleidslijnen die gericht zijn op het versterken van technologische soevereiniteit en het verminderen van afhankelijkheid van externe markten.
Als het fonds slaagt, kan het dienen als katalysator voor een volwassener en zelfdragend Europees investerings-ecosysteem.
Conclusie
Het €5 miljard Scaleup Europe Fund is een belangrijke stap om Europa’s groeikapitaalkloof aan te pakken. Het succes zal echter van meer afhangen dan alleen de hoeveelheid opgehaald geld.
De echte vraag is of Europa zijn investeringscultuur kan aanpassen, langetermijn-institutioneel kapitaal kan aantrekken en de snelheid en efficiëntie van zijn markten kan verbeteren.
Als deze structurele uitdagingen worden aangepakt, kan het fonds het begin markeren van een nieuwe fase voor Europese innovatie. Zo niet, dan dreigt het nog een goedbedoeld initiatief te worden met beperkte impact op de lange termijn.
Als u van plan bent een bedrijf in Europa op te schalen of overweegt waar u uw volgende financieringsronde wilt structureren, is het cruciaal om te begrijpen hoe kapitaal over jurisdicties heen stroomt.
Ons team werkt met oprichters, investeerders en internationale groepen om efficiënte structuren te ontwerpen die aansluiten op zowel groei- als compliance-eisen. Neem contact op voor een gratis eerste kennismaking om uw opties te verkennen.
